Znane i mniej znane zabytki kłodzkich wsi

Marcinów, Żelazno, Romanowo, Ołdrzychowice Kłodzkie, Rogówek

Zabytki Rogówka

Rogówek

Rogówek to jedna z najstarszych miejscowości Ziemi Kłodzkiej, leżąca we Wzgórzach Rogówki, w kotlinowym obniżeniu utworzonym przez potoki spływające z okolicznych zboczy, które łączą się ze sobą i tworzą potok Brodek, inaczej zwany Droszkowską Wodą. Wieś wzmiankowana została po raz pierwszy w 1300 r. jako Werdek. Jej nazwa ma charakter topograficzny i pochodzi od niem. słowa Werder, które oznacza kępę na podmokłym terenie albo na rzece, jako punkt orientacyjny dla założonej osady. W 1945 r. nazwę wsi zmieniono na Rogówek.

Od samego początku istnienia była to niewielka osada słowiańska, która w XIII / XIV w. została lokowana na tzw. prawie niemieckim. Jej pierwszym znanym właścicielem był Henricus, wywodzący się z pochodzącej z Turyngii rodziny rycerskiej von Beringen. W 1300 r. ufundował on w kościele parafialnym w Kłodzku (należącym wówczas do zakonu Joanitów) ołtarz Wszystkich Świętych i na jego uposażenie przekazał należącą do siebie wieś Rogówek. W kolejnym stuleciu wieś znalazła się w posiadaniu Augustianów kłodzkich. W 1428 r. wystąpili oni jako opiekunowie Weroniki, córki zmarłego Niclasa Wernera z Rogówka. Trzy lata później Johannes Jan, furtian Augustianów posiadał roczny czynsz na jednym z tutejszych gospodarstw należących do braci Martina i Johannesa Welczing. Obydwie wzmianki mogą sugerować, że wieś nie ucierpiała zbytnio w trakcie najazdów husyckich, które w pierwszej połowie XV w. dokonały ogromnych spustoszeń w Ziemi Kłodzkiej lub też osada szybko podniosła się ze zniszczeń wojennych. Ostatecznie w 1499 r. władający wówczas Hrabstwem Kłodzkim książęta ziębiccy potwierdzili zakonowi wszystkie posiadane w Kłodczyźnie majątki, wśród których znalazł się również Rogówek.

Oprócz części rycerskiej we wsi funkcjonowało również wolne sędziostwo (na Ziemi Kłodzkiej mianem tym określano sołtysów). W 1431 r. sędzią w Rogówku był Hannus Cristian, na początku kolejnego stuleciu Ernst Tham i w rękach jego rodziny sędziostwo pozostało aż do końca XVI w. Później sprawował je Michael Nitschke, zaś od 1692 r. do początku XX w. pozostawało w rękach rodziny Klapper. Jeden z członków tej rodziny sędziowskiej, Anton Klapper, który kształcił się najpierw w Kłodzku, a potem w Ołomuńcu, został nawet przeorem klasztoru kartuzów we Freudenthal, na terenie dzisiejszej Słowenii. Majątek Klapperów (dwór mieszkalny i pola uprawne) znajdował się na niewielkim wzgórzu we wsi, które w zachowanych źródłach nosiło nazwę Klapperberg.

W 1549 r. Rogówek należał do parafii w Ołdrzychowicach Kłodzkich. Była to nadal mała wieś, liczyła wówczas tylko pięć gospodarstw chłopskich, ale w 1587 r. dwa z nich zostały połączone w jeden majątek.

Rogówek ucierpiał w trakcie wojny 30-letniej (1618-1648). Poniekąd było to skutkiem przyłączenia się miejscowych do powstania chłopskiego, które wybuchło w Hrabstwie w 1621 r. i zostało krwawo stłumione przez wojska cesarskie katolickich Habsburgów.

XVII stulecie przyniosło również zmianę stosunków własnościowych. Od 1626 r. nowymi właścicielami wsi zostali kłodzcy jezuici. Osada składała się wówczas z 4 gospodarstw chłopskich oraz 3 zagrodniczych i liczyła około 40 mieszkańców. Na ile było to możliwe, warunki terenowe nie sprzyjały intensyfikacji uprawy roli, zakonnicy starali się doprowadzić do rozwoju wsi. W 1765 r. Rogówek, którego wartość oszacowano na 3183 talarów, obejmował 4 gospodarstwa chłopskie i taką samą ilość gospodarstw zagrodniczych, zamieszkiwało tu także dwóch rzemieślników.

Po likwidacji zakonu (koniec XVIII w.), dawne majątki jezuitów przeszły w ręce prywatne. W 1788r. Rogówek, nabył Friedrich Wilhelm, graf von Reden, który był jednym z większych posiadaczy ziemskich w Hrabstwie. Dekadę później wieś obejmowała 4 gospodarstwa chłopskie, 9 zagrodniczych i liczyła 62 mieszkańców i był to szczytowy okres w dziejach Rogówka. W l. 1830 - 1855 r. stało tu zaledwie 9 domów zamieszkałych przez ok. 60 mieszkańców. W dole osady zbudowany został w tym okresie duży młyn wodny. Właścicielem wsi był wówczas baron von Münchausen. Względnie stabilna sytuacja ludnościowa wsi trwała aż do początku XX w. Od 1908 r. widoczny jest systematyczny spadek liczby mieszkańców. W 1939 r. we wsi mieszkało tylko 47 osób.

Po 1945 r. wieś zachowała swój rolniczy charakter. Część mieszkańców znajdowała zatrudnienie w okolicznych zakładach przemysłowych (Ołdrzychowice Kłodzkie, Kłodzko). Wieś posiada niewątpliwe walory krajobrazowe (ze wzgórza, na którym stoi dawny dwór sędziowski, roztacza się przepiękny widok), ze względu na które powstają tu nowe siedliska. Przez Rogówek prowadzi czarny szlak turystyczny im. Jana Szczypińskiego (ze Złotego Stoku do Bystrzycy). Oprócz walorów przyrodniczych, warto zwrócić uwagę na kilka ciekawych, zachowanych we wsi zabytków (barokowa kapliczka z. XVIII w. i kilka innych ciekawych obiektów małej architektury sakralnej z XIX - XX w. ukrytych w okolicznych lasach, a także charakterystyczna dla XIX w. zabudowa gospodarcza).

1. Krzyż przydrożny

Kamienna Pasja z XIX w. Poniżej Ukrzyżowanego symbol czaszki, a w obrębie postumentu nisza z wyobrażeniem Maryi Niepokalanego Poczęcia.

Das Wegkreuz Das steinerne Passionskreuz aus dem XIX. Jh. Unter dem Gekreuzten ein Schädelsymbol, und innerhalb des Postaments eine Nische mit der Vorstellung von Maria der Unbedeckten Empfängnis.

Kříž u silnice Kamenná vášeň z 19. století. Pod Ukřižovaným, symbol lebky, a na podstavci výklenek s obrazem Neposkvrněného Početí Panny Marie.

2. Kapliczka przydrożna

Murowana z cegły, nieotynkowana kapliczka słupowa z pozostałościami wnęk i nisz kultowych. Trudna do odszukania, znajduje się w lesie powyżej zabudowań gospodarczych.

Die Wegkapelle Aus Ζiegel gemauerte, nicht verputzte Säulenkapelle mit den Übrigkeiten der Kultnischen. Schwer zu finden, befindet sich im Wald über der Landwirtschaftsgebäude.

Postranní svatyně Cihlová, neomítnutá pólová kaple se zbytky výklenků a kultovních výklenků. Je těžké ji najít, nachází se v lese nad hospodářskými budovami.

3. Kapliczka przydrożna

Murowana z cegły, nieotynkowana kapliczka słupowa z pozostałościami wnęk i nisz kultowych. Trudna do odszukania, znajduje się w lesie powyżej zabudowań gospodarczych.

Die Wegkapelle Aus Ζiegel gemauerte, nicht verputzte Säulenkapelle mit den Übrigkeiten der Kultnischen. Schwer zu finden, befindet sich im Wald über der Landwirtschaftsgebäude.

Postranní svatyně Cihlová, neomítnutá pólová kaple se zbytky výklenků a kultovních výklenků. Je těžké ji najít, nachází se v lese nad hospodářskými budovami.

4. Krzyż drewniany

Das Holzkreuz

Dřevěný kříž

5. Dawny folwark

Gospodarstwo nr 1, położone na szczycie wzniesienia, które do 1945 r. nosiło nazwę Klappenberg (od nazwiska właścicieli) to dawny folwark sędziego (sołtysa). W pobliżu znajduje się warty odwiedzenia kompleks 3 krzyży przydrożnych upamiętniający ważne wydarzenia i postacie z dziejów Polski.

Das ehemalige Vorwerk Der Bauernhof Nr 1, Gelert an der Spitze der Anhebung, die bis 1945 den Namen Klappenberg (von dem Namen der Besitzer) trug, ist das ehemalige Vorwerk des Richters (Ortsvorstehers). In der Nähe befindet sich der sehenswerte Komplex der drei Kreuze, die die wichtigen Ereignisse und Personen aus der polnischen Geschichte verewigen.

Bývalý statek Statek č. 1 na vrcholu kopce, který se až do roku 1945 jmenoval Klappenberg (od příjmení majitelů), je to bývalý statek soudce (starosty obce). Vpoblíži se nachází zajímavý komplex 3 silničních křížů, které stojí za návštěvu. a připomínají nám důležité události a postavy z historie Polska.

6. Kapliczka przydrożna

Barokowa kapliczka domkowa założona na planie kwadratu kryta namiotowym dachem z baniastym zwieńczeniem. Na szczycie figura Matki Bożej Wambierzyckiej (?). Wyposażenie wnętrza wtórne. Datowana na XVIII w.

Die Wegkapelle Die barocke Hauskapelle gegründet auf dem Plan von Quadrat bedeckt mit dem Zeltdach mit der bauchigen Krönung. An der Spitze die Figur der Mutter Gottes von Wambierzyce (?). Die Innenausstattung sekundär. Datiert auf XVIII. Jh.

Pobřežní svatyně Barokní domovní kaple čtvercového půdorysu, krytá stanovou střechou s baňatý makovicí. Nahoře je socha Panny Marie z Wambierzyc(?). Zařízení sekundární interiéry. Datováno do osmnáctého století.

7. Kapliczka skrzynkowa

Die Kastenkapelle

Krabičková kaple